Göz kapaklarının şişmesi, altta yatan çeşitli hastalıkların belirtisi olabilir. Alerjik reaksiyonlar, enfeksiyonlar ve sistemik hastalıklar bu durumun en sık nedenleri arasında yer alır. Şişliğin süresi, eşlik eden belirtiler ve şiddeti tanı koymada önemlidir.
Alerjik konjonktivit, göz kapağı şişmesinin en yaygın nedenlerinden biridir. Polen, toz, hayvan tüyü gibi alerjenlere maruz kalındığında göz çevresinde kaşıntı, kızarıklık ve şişlik görülebilir. Antihistaminik ilaçlar ve soğuk kompresler genellikle etkili olur.
Enfeksiyöz hastalıklar da göz kapağında şişliğe yol açabilir. Arpacık (hordeolum) veya göz kapağı iltihabı (blefarit), bakteriyel enfeksiyon sonucu gelişir ve ağrılı, kızarık şişliklere neden olur. Uygun antibiyotik tedavisiyle hızla gerileyebilir.
Sistemik hastalıklar arasında böbrek yetmezliği, tiroit bozuklukları ve kalp-damar hastalıkları da göz çevresinde ödem oluşturabilir. Özellikle sabahları belirginleşen, iki taraflı ve ağrısız şişlikler varsa, altta yatan sistemik nedenlerin araştırılması gerekir.
Göz Kapaklarında Şişlik Neden Dikkate Alınmalıdır?
Göz kapakları, vücudun en hassas ve ince dokulu bölgelerinden biridir. Bu yapı, sıvı dengesindeki değişikliklere ve iltihabi süreçlere hızlı yanıt verir. Bu nedenle göz kapağı şişliği, yalnızca göze ait bir sorun değil; bazen sistemik hastalıkların erken bir sinyali olabilir. Hastalar genellikle şişliğe eşlik eden kızarıklık, ağrı, kaşıntı ya da görme bulanıklığı gibi ek belirtiler olup olmadığını fark eder.
Alerjik Reaksiyonlar
Göz kapaklarının şişmesinin en sık nedenlerinden biri alerjik reaksiyonlardır. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri veya bazı kozmetik ürünler alerjik yanıtı tetikleyebilir. Alerjiye bağlı şişlik genellikle her iki gözde birden görülür ve kaşıntı, sulanma gibi belirtilerle birlikte seyreder.
Bu durum çoğu zaman mevsimsel olabilir ve hastalar belirli dönemlerde şikâyetlerin arttığını ifade eder. Alerjik şişlikler genellikle geçicidir; ancak sık tekrarlıyorsa alerji değerlendirmesi gerekebilir.
Göz Enfeksiyonları (Arpacık ve Blefarit)
Tek taraflı ve ağrılı göz kapağı şişliği, enfeksiyon kaynaklı olabilir. Arpacık, kirpik diplerindeki yağ bezlerinin iltihaplanması sonucu ortaya çıkar ve genellikle kızarık, hassas bir şişlik şeklindedir. Blefarit ise göz kapağı kenarlarının kronik iltihabıdır ve kepeklenme, yanma hissiyle birlikte görülebilir.
Bu tür durumlarda şişlik genellikle lokalizedir ve dokunmakla hassasiyet artar. Enfeksiyonların kendi kendine geçebildiği durumlar olsa da, belirtiler uzadığında göz hastalıkları uzmanının değerlendirmesi önemlidir.
Sinüzit ve Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları
Burun ve sinüs boşluklarıyla göz çevresi anatomik olarak yakındır. Sinüzit gibi durumlarda özellikle sabahları göz kapaklarında dolgunluk ve şişlik hissi oluşabilir. Bu şişlik genellikle göz altında daha belirgindir ve burun tıkanıklığı, yüz ağrısı gibi ek yakınmalar eşlik edebilir.
Üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında vücutta artan sıvı tutulumu da göz çevresinde ödem oluşmasına katkıda bulunabilir. Hastalar bu durumda göz kapağı şişliğini genel bir halsizlikle birlikte tarif eder.
Böbrek Hastalıkları
Göz kapaklarının şişmesi hangi hastalığın belirtisidir sorusunun önemli yanıtlarından biri böbrek hastalıklarıdır. Özellikle sabahları belirgin olan, yumuşak ve ağrısız şişlikler böbrek kaynaklı sıvı dengesizliğine işaret edebilir.
Böbreklerin vücuttaki fazla sıvıyı yeterince atamaması, göz kapakları gibi gevşek dokularda ödem oluşmasına neden olur. Bu tabloya ayak bileklerinde şişlik veya idrar değişiklikleri eşlik edebilir. Böyle bir durumda mutlaka tıbbi değerlendirme gerekir.
Tiroid Hastalıkları
Tiroid bezinin az ya da fazla çalışması, göz çevresinde belirgin değişikliklere yol açabilir. Özellikle Graves hastalığı gibi tiroidle ilişkili durumlarda göz kapaklarında şişlik, gözlerin öne doğru çıkması ve kızarıklık görülebilir.
Hastalar bazen gözlerde dolgunluk hissi, ışığa hassasiyet veya göz kuruluğu yaşadıklarını belirtir. Tiroid hastalıklarında göz bulguları kişiden kişiye değişir ve tedavi yaklaşımı bireysel olarak planlanır.
Kalp ve Dolaşım Sistemi Sorunları
Kalp yetmezliği gibi dolaşım sistemi problemlerinde, vücutta sıvı birikimi meydana gelebilir. Bu durum özellikle günün ilerleyen saatlerinde ayaklarda, sabahları ise göz kapaklarında şişlik olarak fark edilebilir.
Bu tür şişlikler genellikle simetriktir ve basmakla çukurlaşabilir. Nefes darlığı, çabuk yorulma gibi belirtilerle birlikteyse altta yatan kalp-damar sorunlarının araştırılması gerekebilir.
Travma ve Darbeler
Göz çevresine alınan darbeler, göz kapaklarında belirgin ve bazen morarmayla birlikte şişlik oluşturabilir. Bu durum hastalar tarafından genellikle kolayca hatırlanır. Travmaya bağlı şişlikler zamanla azalır; ancak görme kaybı, şiddetli ağrı veya şekil bozukluğu varsa acil değerlendirme gerekir.
Yaşam Tarzı ve Geçici Nedenler
Uykusuzluk, aşırı tuz tüketimi, uzun süre ekran karşısında kalmak veya ağlama sonrası göz kapaklarında geçici şişlikler görülebilir. Bu durumlar genellikle ciddi bir hastalıkla ilişkili değildir ve kısa sürede geriler.
Ancak hastalar bazen bu masum nedenlerle başlayan şişliğin zamanla kalıcı hale geldiğini fark edebilir. Bu noktada altta yatan başka faktörlerin olup olmadığı araştırılmalıdır.
Ne Zaman Uzman Değerlendirmesi Gerekir?
Göz kapağı şişliği tek başına bir hastalık değildir; altta yatan nedenin bir yansımasıdır. Şişliğin uzun sürmesi, sık tekrarlaması, ağrı veya görme değişikliğiyle birlikte olması durumunda uzman görüşü önemlidir. Klinik değerlendirme, kişinin genel sağlık durumu ve eşlik eden belirtiler göz önünde bulundurularak yapılır.
Her hastada neden ve süreç farklı olabilir. Bu nedenle kesin tanı ve tedavi planı, kişiye özel değerlendirme sonucunda belirlenir.
Prof. Dr. Tansu Erakgün, retina hastalıkları ve vitreoretinal cerrahi alanında 30 yıla yakın deneyime sahip bir göz hastalıkları profesörüdür. İzmir’deki Özel Kaşkaloğlu Göz Hastanesi’nde retina dekolmanı, diyabetik retinopati, makula hastalıkları ve katarakt cerrahisi gibi ileri düzey tedaviler uygulamaktadır.
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olan Prof. Dr. Erakgün, aynı kurumda göz hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamladıktan sonra akademik kariyerinde hızla yükselerek 2004’te doçent, 2010’da profesör unvanını almıştır. Antwerp, Frankfurt ve Duisburg’daki ileri retina cerrahisi merkezlerinde eğitimler alarak uluslararası düzeyde deneyim kazanmıştır.
Prof. Dr. Erakgün, dünya literatürüne giren “Erakgun Spatula Knife” ve “Erakgun Snare” adlı cerrahi aletlerin tasarımcısıdır. Bu yenilikçi cihazlar, vitreoretinal cerrahinin global gelişiminde önemli bir kilometre taşı olmuştur. Bugüne kadar 15.000’in üzerinde cerrahi operasyon gerçekleştiren Prof. Dr. Erakgün, bilimsel çalışmaları ve klinik başarılarıyla Türkiye’de ve dünyada oftalmoloji alanında saygın bir otorite olarak kabul edilmektedir.
Aktif üyesi olduğu kuruluşlar arasında Türk Oftalmoloji Derneği, European Vitreoretinal Society (EVRS) ve American Academy of Ophthalmology (AAO) bulunmaktadır.
